ضرورت ایجاد ارت کردن آسانسورها

آسانسورها جزء اجزای حیاتی هر ساختمان محسوب می‌شوند که برای جابجایی افراد در ساختمان‌های بلند و مدرن طراحی شده‌اند. این سیستم‌های پیچیده که شامل اجزای الکتریکی و مکانیکی هستند، می‌توانند خطراتی را برای ایمنی افراد به همراه داشته باشند. از این رو، هنگام خرید آسانسور، توجه به جزئیات فنی مانند سیستم ارت‌کردن آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. یکی از اقدامات اساسی برای افزایش ایمنی سیستم‌های آسانسور، ایجاد و نصب سیستم ارت (Earth Grounding) مناسب است. در این مقاله، به بررسی ضرورت ارت کردن آسانسورها و تأثیر آن بر ایمنی و عملکرد سیستم‌ها خواهیم پرداخت.

ارت چیست و چرا در آسانسورها ضروری است؟

ارت (یا Grounding) به معنای اتصال مستقیم یک سیستم به زمین است تا جریان‌های اضافی یا نوسانات الکتریکی به‌طور ایمن از سیستم خارج شوند. در آسانسورها که شامل اجزای الکتریکی و مکانیکی پیچیده‌ای هستند، ارت به‌عنوان یک سیستم ایمنی حیاتی عمل می‌کند تا از بروز مشکلات جدی مانند برق‌گرفتگی، آتش‌سوزی و آسیب به تجهیزات جلوگیری کند.

در سیستم‌های آسانسور، ارت کردن موجب حفظ تعادل در سیستم الکتریکی و جلوگیری از ایجاد بارهای اضافی می‌شود که می‌تواند باعث آسیب‌های جدی یا اختلال در عملکرد آسانسور گردد. با ارت کردن آسانسورها، خطرات ناشی از جریان‌های برق اضافی کاهش می‌یابد و ایمنی کاربران به‌شکل چشمگیری افزایش می‌یابد.

مزایای ارت کردن آسانسورها

افزایش ایمنی افراد

یکی از اصلی‌ترین دلایل ارت کردن آسانسورها، ایمنی کاربران است. در صورتی که سیستم‌های الکتریکی دچار مشکل شوند و جریان برق به بدنه فلزی آسانسور منتقل شود، افراد ممکن است در معرض خطر برق‌گرفتگی قرار بگیرند. با ایجاد ارت مناسب، این جریان به زمین هدایت شده و از خطرات جلوگیری می‌شود.

محافظت از تجهیزات الکتریکی

تجهیزات الکتریکی در آسانسور به‌شدت حساس به نوسانات برق هستند. هنگامی که جریان‌های اضافی وارد سیستم می‌شوند، ممکن است دستگاه‌های کنترل آسانسور یا موتورهای آن آسیب ببینند. سیستم ارت، با هدایت این جریان‌های اضافی به زمین، از خرابی و آسیب به تجهیزات جلوگیری می‌کند و عمر مفید آن‌ها را افزایش می‌دهد.

کاهش خطر آتش‌سوزی

در صورت اتصال کوتاه یا ایجاد جرقه ناشی از جریان اضافی، خطر آتش‌سوزی به‌ویژه در فضای محدود چاه آسانسور و اتاق موتورخانه افزایش می‌یابد. سیستم ارت، با هدایت جریان اضافی به زمین، از ایجاد جرقه‌های خطرناک و در نتیجه آتش‌سوزی جلوگیری می‌کند.

رعایت استانداردهای ایمنی و قانونی

سیستم‌های ارت برای آسانسورها نه‌تنها از نظر ایمنی ضروری هستند، بلکه بسیاری از استانداردهای جهانی و محلی نیز استفاده از آن‌ها را الزامی می‌دانند. استانداردهایی مانند EN 81 (استاندارد اروپایی آسانسورها) و قوانین ایمنی ملی، ارت را برای سیستم‌های آسانسور به‌عنوان یک بخش ضروری در نظر می‌گیرند.

مراحل و روش‌های اجرای سیستم ارت در آسانسورها

برای ایجاد یک سیستم ارت مؤثر در آسانسورها، باید مراحل مختلفی به‌طور دقیق و مطابق با استانداردهای ایمنی انجام شود. در ادامه، به شرح این مراحل می‌پردازیم:

حفر چاه ارت

اولین قدم برای نصب سیستم ارت، حفر چاه ارت در زمین است. چاه ارت باید در مکانی قرار گیرد که دارای مقاومت پایین‌تری باشد تا به راحتی جریان اضافی از آن عبور کند. عمق چاه ارت بستگی به شرایط خاک منطقه دارد و باید به گونه‌ای باشد که به میزان کافی برای هدایت جریان الکتریکی مناسب باشد.

انتخاب مواد مناسب برای چاه ارت

در حفر چاه ارت، معمولاً از موادی مانند بنتونیت (نوعی خاک با خاصیت جذب آب بالا)، نمک و زغال برای افزایش هدایت الکتریکی استفاده می‌شود. این مواد به بهبود عملکرد سیستم ارت کمک می‌کنند و از مقاومت بالای خاک در برابر جریان‌های اضافی جلوگیری می‌کنند.

اتصال سیستم الکتریکی آسانسور به سیستم ارت

تمامی بخش‌های فلزی آسانسور که احتمال دارد جریان برق از طریق آن‌ها عبور کند، باید به سیستم ارت متصل شوند. این شامل بدنه آسانسور، کابین، ریل‌ها، موتورخانه و تابلوهای برق می‌شود. اتصال این اجزا به‌وسیله سیم‌های مخصوص ارت انجام می‌شود.

استفاده از هادی‌های مناسب

برای اتصال اجزای مختلف آسانسور به سیستم ارت، باید از کابل‌ها و هادی‌های مقاوم و استاندارد استفاده کرد. این هادی‌ها باید از جنس مس یا آلومینیوم باشند که بتوانند جریان‌های اضافی را به‌طور مؤثر و بدون خطر هدایت کنند.

اندازه‌گیری و بررسی مقاومت زمین

برای اطمینان از عملکرد صحیح سیستم ارت، باید مقاومت زمین به‌طور دوره‌ای اندازه‌گیری شود. در اکثر استانداردها، مقاومت سیستم ارت نباید بیشتر از 5 اهم باشد. برای اندازه‌گیری این مقاومت، از دستگاه‌های مخصوص اندازه‌گیری استفاده می‌شود.

جدول مقایسه آسانسور با و بدون سیستم ارت

ویژگی‌ها	آسانسور بدون ارت	آسانسور با ارت
احتمال برق‌گرفتگی	بسیار زیاد	بسیار کم
محافظت از تجهیزات	ضعیف	بسیار قوی
کاهش خطر آتش‌سوزی	بالا	پایین
رعایت استانداردها	غیرقانونی و خطرناک	مطابق با استانداردهای جهانی و ملی
ایمنی کاربران	در خطر جدی برق‌گرفتگی و آسیب‌های الکتریکی	ایمنی بالاتر و محافظت از جان کاربران

پیامدهای عدم استفاده از سیستم ارت در آسانسورها

افزایش خطر برق‌گرفتگی: در صورت عدم وجود سیستم ارت، احتمال برق‌گرفتگی به‌شدت افزایش می‌یابد. تماس با بدنه فلزی آسانسور یا سایر اجزای الکتریکی ممکن است به مرگ یا آسیب جدی افراد منجر شود.

آسیب به تجهیزات الکتریکی: نوسانات برق و جریان‌های اضافی بدون سیستم ارت می‌توانند به‌طور جدی به موتور آسانسور، سیستم کنترل و سایر اجزای الکتریکی آسیب برسانند و نیاز به تعمیرات گران‌قیمت داشته باشند.

عدم تطابق با استانداردهای ایمنی: ساختمان‌هایی که از سیستم ارت استفاده نمی‌کنند، در معرض عدم دریافت تاییدیه‌های ایمنی از مقامات محلی و همچنین جریمه‌های قانونی قرار می‌گیرند.

افزایش خطر آتش‌سوزی: بدون سیستم ارت، خطر ایجاد جرقه و آتش‌سوزی در سیستم آسانسور بسیار بالا است، به‌ویژه در اتاق‌های موتورخانه و چاه آسانسور.

ایجاد سیستم ارت برای آسانسورها یکی از مهم‌ترین اقداماتی است که باید در طراحی و نصب آسانسور لحاظ شود. این سیستم علاوه بر افزایش ایمنی افراد، به محافظت از تجهیزات، کاهش خطر آتش‌سوزی و رعایت استانداردهای قانونی کمک می‌کند. ارت کردن آسانسور نه‌تنها یک الزام قانونی است، بلکه به‌عنوان یک گام اساسی در جهت افزایش کیفیت و ایمنی در ساختمان‌ها تلقی می‌شود. برای اطمینان از عملکرد صحیح سیستم ارت، باید از متخصصین و تکنسین‌های ماهر استفاده کرد و به‌طور منظم سیستم ارت را بررسی و نگهداری کرد.